عربی دبیرستان - مطالب قواعد عربی سوم دبیرستان رشته تجربی وریاضی
 
عربی دبیرستان
گروه عربی متوسطة دوم شهرستان کاشمر
درباره سایت


متن و ترجمه کتاب های عربی دبیرستان خط به خط همه ی کتاب هابه همراه قواعد و نمونه سؤال و پاورپوینت کلیه دروس توسط کارشناس زبان وادبیات عرب ودبیر اداره آموزش وپرورش شهرستان کاشمر

مدیرسایت : محمدرضا علی پور ایوری
مطالب اخیر
نظرسنجی
میزان علاقه ی شما به زبان عربی








برچسبها

قواعد : درس اول عربی سوم تجربی وریاضی

             اقسام فعل از نظر حروف اصلی:

           1)فعل معتل                2)فعل صحیح

فعل معتل:

              به فعل های كه یكی از حروف اصلی آن ازحروف عله(و،ا،ی) باشد فعل معتل گویند

             و به چهار دسته تسقیم می شود:

       1) فعل معتل مثال : فعلی كه اولین حرف اصلی آن حروف عله باشد.مانند(وعد    وقَفَ  وَجَد)

        2) فعل معتل اجوف: به فعلی كه دومین حرف آن عله باشد. مانند (قَال، عاد  کان)

       3) فعل معتل ناقص :فعلی كه سومین حرف آن حرف عله باشد. مانند(دعا، هدیَ )

        4) فعل معتل لفیف: فعل های كه دو حرف اصلی آن حرف عله باشد و اگر دو حرف عله كنار هم قرار بگیرد

       آن را لفیف مقرون و اگر دو حرف عله جدا از هم قرار بگیرد آن را لفیف مفروق می گویند . مانند(روی ، ولی)

         فعل صحیح :

        به فعل های گفته می شود كه در ساختمان اصلی آن (حروف اصلی آن) حروف عله به كار نرفته باشد

         و به سه دسته تقسیم می شود

     1)فعل مهموز:فعلی كه یكی از حروف اصلی آن همزه باشد كه اگر اول باشد مهموز فاء و

      اگر دومین حرف باشد  مهموز العین واگر سومین باشد مهموز اللام گفته می شود. (أمر،سأل،بدأ)

           2) فعل مضاعف:فعلی كه دو تا از حروف آن هم جنس باشد. مانند :(یَمُدَّ، زَلْزَلَ)

           3)فعل سالم :فعلی كه در آن حرف عله و همزه وحرف همجنس به كار نبرده باشد. مانند:(كَتَبَ،خَرَجَ) 

     اعلال به تغییراتی كه بر روی حروف عله روی می دهد گفته می شود و به سه دسته

      تقسیم می   شود:

           1)اعلال به اسكان:هر گاه حركت حرف عله در فعل های معتل حذف ویا به حرف ما قبل داده شودو

            در موارد زیر روی می دهد:

            الف)هر گاه حرف عله در آخر فعل مضارع معتل ناقص قرار بگیرد ساكن می شود.مانند:(یَدْعُوُ=یَدْعُو)

          ب‌) هرگاه حرف قبل از حرف علّه ساكن باشد حركت حرف علّه به حرف ساكن داده می شود و

           حرف عله ساكن می شود. مانند: (یَقْوُلُ=یَقُوْلُ )

            2)اعلال به قلب : هرگاه حرف عله به حرف دیگری تبدیل شود گفته می شود و در موارد زیر روی می دهد :

          الف)حرف عله متحرك ما قبل مفتوح به الف تبدیل می شود . مانند :(قَوَلَ=قالَ)،(بَیَعَ=باعَ)

          ب)هرگاه حرف قبل از حرف عله كسره داشته باشد حرف عله به یاْء تبدیل می شود. مانند:(مِوْزان=میزان،مِوْلاد=میلاد)

          3)اعلال به حذفهرگاه حرف عله در فعلهای معتل حذف گردد اعلال به حذف گفته می شود و در

           موارد زیر روی می دهد :

           الف) هرگاه حرف عله واو در مضارع معتل مثال معلوم ثلاثی مجّرد بعد از حروف مضارعه قرار بگیرد

         حذف می   گردد. مانند :‍ (یَوْلِدٌ=یَلِدُ،یَوْضَعُ=یَضَعُ)

          ب)هرگاه حرف بعد از حرف علّه ساكن شود حرف عله حذف می شود. مانند :(قالنَّ=قُلنَّ،هَدَیتُ=هَدَتْ)

        ج)هرگاه حرف بعد از عله یكی از حروف واو یا یاء باشد حرف عله حذف می گردد.

       مانند   :(یَدْعوونَ=یَدْعُونََ،تَدْعوِینَ=تَدْعِینَ)

       د)هرگاه حرف عله در آخر فعل مضارع معتل ناقص قرار بگیرد هنگام مجزوم شدن فعل حرف عله حذف    

        می گردد.  

          مانند : مضارع         أمر           نهی

                     تَدْعُ            اُدْعُ          لاتَدْعُ

        اعلال در معتل مثال

     1) ماضی: در صیغه های فعل ماضی معتل مثال هیچ اعلالی روی نمی دهد.

     2) مضارع: در صیغه های فعل مضارع معلوم ثلاثی مجرد معتل مثال واوی حرف عله واو حذف می گردد.

       1- یَجِدُ           4- تَجِدُ         7- تَجِدُ           10- تَجِدینَ

  2- یَجِدانِ         5- تَجِدانِ      8- تَجِدانَ        11 - تَجِدانِ        13- أجِدُ

   3- یَجِدُونَ        6-یَجِدْنَّ        9- تَجِدُونَ       12- تَجِدْنَّ          14- نَجِدُ

   3)أمر:در صیغه های أمر معنل مثال واوی حرف عله حذف می گردد.

    مضارع        أمر          مضارع           أمر

    7- تَجِدُ      جِد           10- تَجِدینَ       جِد‌ِی

    8- تَجِدانِ    جِدْا          11- تَجِدانِ       جِدا

    9- تَجِدُونَ    جِدْوا        12- تَجِدْنَ        جِدْنَ

اعلال در معتل اَجوف

1)ماضی: در صیغه های فعل ماضی معتل اجوف 5 صیغه اول اعلال به قلب دارد 

و 9 صیغه آخر اعلال به حذف دارد.

        قالَ           قالَتْ        قُلْتَ            قُلْتِ

        قالا          قالَتا          قُلْتُما           قُلْتُما       قُلْتُ

         قالُو         قُلْنَ          قُلْتُم            قُلْتُنَّ        قُلْنا

       تذكر:باید توجّه داشت در صیغه های فعل ماضی از صیغه ی 6 تاآخر بعد از حذف حرف عله

        اگر حرف عله واو  باشد اول فعل ضمه و اگر حرف عله یا ء باشد حرف عله كسره می گیرد.

         نكته:در فعل های ماضی خاف (خَ وَ فَ)ونام (نَ وَ مَ) با آنكه حرف عله واو می باشد در صیغه های   

        ماضی

           از  صیغه 6تا آخر بعد از حذف حرف عله اول فعل كسره می گیرد.

          خافَ ،خافا،خافوُا،خافَتْ،خافَتِ،خِفْنَ...

         2)مضارع:در صیغه های فعل مضارع اجوف دو صیغه مؤنث (6؛12) اعلال به حذف دارد

         و بقیه صیغه ها در صورتی كه بر وزن یَفْعُلُ ویَفْعِلُ باشد اعلال به اسكان و

        اگر بر وزن یَفْعَلُ اعلال به قلب روی می دهد.

       1- یَقُولُ       4- تَقُولُ          7- تَقُولَ       10- تَقُولینَ ِ

      2- یَقُولان      5- تَقُولان       8- تَقوُلانَ      11- یَقًولانَ     13- اَقُولُ

     3- یَقُولوُنَ       6- یَقُلْنَ         9- یَقُولوُنَ     12-یَقُلْنَ         14- نَقولُ

    نكته:در فعل مضارع از خاف (خَوَفَ) ونام(نَوَمَ) ونال(نَیَلَ) چون مضارع آنها بر وزن یَفْعَلُ می باشد

     حرف عله به  الف تبدیل می شود و اعلال به قلب دارد.

   3)أمر:در صیغه های أمر معتل اجوف صیغه 1و 6 حرف عله حذف می شود واعلال به حذف دارد و

    در بقیه صیغه ها مانند فعل مضارع می باشد.

    تَقُولُ  =  قُلْ      تَقُولانِ  =  قوُلا      تَقُولوُنَ =  قوُلوا...

    تست درس اول

   1)استیضاح از نظر ریشه چه نوع معتلی است؟

   الف)اجوف ب)ناقص ج)مثال واوی د)مثال یایی

    2)ما هو الخطاءعن فعل«صِلْ »؟

    الف)مفرد مذكر غائب ب)اعلال به حذف

   ج)مثال د)فعل أمر

    3)جمع مؤنث غائب فعل (سارَ)كدام است؟

     الف)سارْنَ ب)ساروُا ج)سِرْنَ د)سِرْتُنَّ 

علی پور



ادامه مطلب


نوع مطلب : قواعد عربی سوم دبیرستان رشته تجربی وریاضی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

قواعد: درس دوم

    اعلال در فعل های معتل ناقص:برای صرف فعل های معتل ناقص باید  به این نکات توجه کنیم.

  الف)اگرماضی فعل معتل ناقص بروزن (فَعَلَ)است درصیغه ی شماره 1 اعلال به قلب می شود

   مانند: دعوَ     دعا             دَعَا(اعلال به قلب)

   ب)درشماره های 3و4و5 اعلال به حذف صورت می گیرد.3

     مانند-دَعَو + وا= دَعَوْا(اعلال به حذف)

     4-دَعَوَ + تْ = دَعَتْ (اعلال به حذف)     

     5- دَعَوَ + تا =  دَعَتا(اعلال به حذف)

     ج)  ودربقیه صیغه ها بدون اعلال می باشد.

     مانند: 7-دَعَوتَ      8- دَعَوتُما      9- دَعَوتُم  ......

    پس خلاصه  درماضی فعل ناقص بروزن (فَـعَـلَاوّلین صیغه اعلال به قلب دارد وصیغه های 3،4،5 اعلال   

   به حذف دارد

   و در بقیه صیغه ها اعلالی روی نمی دهد.

    نكته:هرگاه فعل معتل ناقص بر وزن( فَعِلَ  )باشد فقط در یك صیغه اعلال روی می دهد. یعنی فقط در   

   صیغه ی سوم اعلال به حذف روی می دهد ودر بقیه صیغه ها اعلالی روی نمی دهد.

     مانندخَشیَ، خشوا  (اعلال به حذف)   و رَضیَ   رضوا  (اعلال به حذف)

    2)مضارع:در صیغه های مضارع معتل ناقص صیغه های 3،9،10 اعلال به حذف روی می دهد

     وحرف عله حذف

     می گرددمانند:  3- یَدعُوُ + ونَ = یَدعُونَ  (اعلال به حذف)

                            9- تَدعُوُ+ونَ = تدعُونَ (اعلال به حذف)


                           10- تَدعُو + ینَ =  تَدعینَ (اعلال به حذف)

      و در صیغه ها 1و4و7و13و14 اگر فعل بر وزن یَفْعُلُ و یَفْعِلُ باشد اعلال به اسكان مانند:

     1- یَدعُوُ        یَدعُو        4- تَدعُوُ     تَدعُو       7- تَدعُوُ     تَدعُو

     13- ادعُوُ      أَدعُو         14- نَدعُوُ               نَدعُو

     و اگر فعل بر وزن یَفْعَلُ باشد اعلال  به قلب روی می دهدیعنی حرف عله به الف تبدیل می شود.

    این اعلال به قلب و اسكان فقط در صیغه هایی روی 

    می دهد كه ضمیر بارز ندارند و در صیغه های مثنی و جمع مؤنث اعلالی روی نمی دهد.

    تذكر:اگر فعل مضارع بر وزن یَفْعُلُ باشد جمع های مذكر و مؤنث بر یك وزن بكار برده می شود .

    یَفْعُلُ= جمع مذكرو مؤنث غائب=یَدعُونَ

   یَفْعُلُ=جمع مذكر ومؤنث مخاطب= تَدْعوُنَ

   و اگر فعل بر وزن یَفْعِلُ باشد صیغه ی مفرد مؤنث مخاطب و جمع مؤنث مخاطب مانند هم بكار

    برده می شوند.

   یَفْعِلُ= مفرد و جمع مؤنث مخاطب = تَهْدَینَ

   أمر:در صیغه های أمر معتل ناقص صیغه های 1,3,4،اعلال به حذف دارند وبقیه صیغه ها بدون اعلال

   می باشند.

    تست درس دوم

  4)كدام  اشتباه است؟

  الف)لمّا یقوم          ب)لم یَقم            ج)لمّا یقوما               د)لم یقوموا

   5)أعِظُ چه نوع فعلی است؟

علی پور



ادامه مطلب


نوع مطلب : قواعد عربی سوم دبیرستان رشته تجربی وریاضی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

قواعد: درس سوم

مفعول مطلق : مصدری است منصوب از جنس فعل جمله كه برای  تأكید فعل  یا بیان نوع وقوع فعل به كار برده می شود

 و به دو دسته تقسیم می شود:

1)مفعول مطلق تأكیدی :مصدری است منصوب از جنس فعل كه بدون صفت یا مضاف الیه به كار برده می شود

 و معمولاً نكره می باشد و برای تأكید بر وقوع فعل به كار می رود.

1)سَلَّموا تَسلیماً                                                             2)اُذكُرُ الله ذكراً

مفعول مطلق تأكیدی

نكته:باید توجه داشت مفعول مطلق تأكیدی درجمله برای ترجمه آن باید از كلمات تأكیدی فارسی

(واقعاً، حتماً، بدون شك...) استفاده می كنیم .

1)حتماً درود بفرستید.                                              2)خداوند را حتماً یاد كنید.

2)مفعول مطلق نوعی (بیانی): مصدری است منصوب از جنس فعل كه برای بیان چگونگی وقوع فعل

 به كار برده می شود و همواره با صفت یا مضاف الیه همراه است. مانند:

1)اُذْكُروالله ذكراً كثیراً (ذكراً=مفعول مطلق نوعی،كثیراً=صفت)

تذكر:در ترجمه مفعول مطلق نوعی در صورتی كه با صفت همراه باشد فقط صفت ترجمه می شود

 یعنی بصورت (خیلی،زیاد،فراوان و...)استفاده می كنیم ودر صورتی كه با مضاف الیه همراه باشد

از كلمات (مثل،مانندو...)استفاده می كنیم.                     1)خدا را بسیار یاد كنید.

نكته:گاهی مفعول مطلق بصورت مصدری منصوب بدون فعل بكار برده می شود ولی بصورت فعل ترجمه می شود.

(شكراً،عفواً،طاعتهً،سمعاً،أیضاً،حتماً،حقاً،اَهلاً،سبحان الله،حمداً)

نكته:گاهی مفعول مطلق نوعی از جمله حذف می شود و صفت به جای آن قرار می گیرد كه در آن صورت به صفت 

جانشین مفعول مطلق گفته می شود و همیشه نكره و منصوب می باشند.

اُذكروُا الله ذكراً كثیراً= اُذكرُوا الله كثیراً جانشین مفعول مطلق نوعی و منصوب

 

مفعول فیه(ظرف زمان و مكان):اسمی است جامد و منصوب كه زمان یا وقوع فعل را در جمله مشخص می كند و معمولاً با معنی فی(در) همراه است .

ظرف زمان:عِنْدَ، قبلَ، بَعْدَ، الآنَ، اِذا، حِینَ، متی، مَهما، الیل، النهار،...

ظرف مكان:خَلْفَ، أمامَ، فَرْقَ، بَیْنَ، وَسَط، جنب، هُنا، هُناكَ،داخل...

مثال:

وَجَدْتُ كتابی هُناكَ : مفعول فیه ظرف مكان

حروف عطف

حروفی هستند كه در جمله و یا دو اسم را به هم ربط (معطوف) می دهند. به كلمه قبل از حروف عطف

 معطوف علیه می گویند و می تواند نقش های مختلف داشته باشد و به كلمه ی بعد از حرف عطف ،

معطوف یا عطف به حروف گفته می شود كه در اعراب از معطوف الیه پیروی می كند.

حروف عطف عبارتند از:(وَ، فَ، ثُمَّ، أوُ، بَلْ ،لِكنْ، لا)

جاءَ المعلمُ و التلمیذُ المعلمَ=فاعل و مرفوع

وَ=حرف عطف التلمیذُ=معطوف و مرفوع

تست درس سوم

7)ما هوَ صحیحُ؟ (عاشروُا .............الاخوانِ؟)

الف)معاشرهَ      ب)معاشرهً        ج)المعاشرهَ            د)المعاشرهِ

8)اجعل مفعول مطلق المناسب للفراغ؟

 الموءمنونَ یٌقیمونَ الصلاهَ .........

الف)اقامهَ          ب)مقیماً           ج)مُقیمونَ           د)اقواماً 

علی پور



ادامه مطلب


نوع مطلب : قواعد عربی سوم دبیرستان رشته تجربی وریاضی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

قواعددرس چهارم

به جملات زیرتوجه کنید:

1-دَخل آلتلمیذُ فی الصفِ مسروراً                            2-یَعیشُ المومنُ فی الدنیا قانعاً

3-شاهَدتَ التلمیذاتِ مبتَسماتٍ                                4-جاء الأنبیاءُ مبشرینَ

6-ذَهبَ علیٌّ الی المرسة یَقرَأُ الکتابَ                      6-دَخلَ المعلم وبیده کتابٌ

حال:كلمه ای است كه حالت فاعل یا مفعول جمله را در هنگام وقوع فعل بیان می كند و به سه شكل به كار می رود:

به فاعل ویا  مفعول و ... که حالت آن ها بیان می شود، صاحب حال( ذوالحال) گفته می شود.
صاحب حال معمولاً معرفه است.

انواع حال حال:

1)حال مفرد ( جمله نیست) 

 2)حال جمله اسمیه

 3)حال جمله فعلیه

حال مفرد:اسمی است منصوب ،نكره و مشتق كه حالت فاعل را در هنگام وقوع فعل نشان می دهد و آن اسمی كه حال آن را بیان می كند صاحب حال گفته می شود مانند مثال های 1 تا4.

نكته:حال مفرد نكره می باشد ولی صاحب حال همیشه یك اسم معرفه می باشد و حال مفرد در جنس و عدد از صاحب حال پیروی می كند.

جاءَ التلامیذُ الی المدرسهِ مسرورینَ

التلامیذ=صاحب حال فاعل و مرفوع

مسرورینَ=حال مفرد و منصوب به یاءنیابی

نكته: صاحب حال معمولاً در جمله فاعل و یا مفعول جمله می باشد و حال مفرد همیشه یك اسم فاعل ویا مفعول ویا صفت مشبه می باشد. 

حال جمله اسمیه :جمله است كه با واو حالیه شروع می شود و بعد از واو ضمیرمنفصلی مرفوعی قرار می گیرد كه به صاحب حال بر می گردد یعنی در جنس و عدد از صاحب پیروی می كندو آن جمله حالت فاعل و مفعول جمله را در هنگام وقوع فعل مشخص می كند و چون جمله اعراب دارد محلاً منصوب می گردد. جاءَ المعلمُ الی الصفُّ و هو مسرورٌ(المعلم=صاحب حال فاعل و مرفوع،واو=واو حالیه ،هو مسرورینٌ=حال جمله اسمیه محلاً منصوب)

حال جمله فعلیه :جمله است كه با فعل شروع می شود و آن فعل در جنس و عدد از صاحب حال پیروی می كند و حالت فاعل یا مفعول جمله را مشخص می كند و محلاً منصوب می باشد .

1)رایُت المعلمُ یقرأ الكتاب(المعلمُ=مفعول به ومنصوب، یقراُالكتاب=حال جمله فعلیه محلاً منصوب)

نكته: هر گاه در یك جمله فعل مضارع بعد از فعل ماضی قرار بگیرد ،فعل مضارع بصورت ماضی استمراری ترجمه می شود .

1)معلم را دیدم در حالی كه كتاب می خواند.

نكته:واو حالیه:واوی که در اول جمله ی حالیه می آید ومعمولادر اول جمله اسمیه به كار می رود ولی فقط در یك حالت با جمله فعلیه به كار می رود یعنی هرگاه فعل در حال جمله فعلیه با قَدْ همراه است .

أذهبُ الی المدرسهٌ و قَدْ كتبْتُ دروسی(جمله فعلیه محلاًمنصوب)

به مدرسه می روم در حالی كه درسهایم را نوشته ام.

نكته:كلمه ی وَحْدَ همیشه با ضمیر و همواره حال مفرد است.

رایُت المعلمُ فی المدرسهُ وحْدَهُ(حال مفرد)

تست درس چهارم

9)میّز الصحیح للفراغ :‍ (دَخَلَ أعداءُ فلسطین..)

الف)غاصبون ب)غاصبان ج)الغاصبین د)غاصبینَ

2)ذوالحال در جمله (رَجعوا مِن السفر صباحاً یحزنون) چیست؟

                                                الف)صباحاً ب)السفر ج)ضمیر مستتر هم د)ضمیر بارز واو



ادامه مطلب


نوع مطلب : قواعد عربی سوم دبیرستان رشته تجربی وریاضی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

قواعد درس پنجم تمییز

تمییز:به كلماتی گفته می شود كه برای رفع ابهام در جمله به كار می روند به عبارتی دیگر اسمی است نكره و منصوب و جامد كه برای رفع ابهام بكار می رود و به دو شكل بكار می روند:

1)تمییز مفرد 2)تمییز نسبه

تمییز مفرد: اسمی است جامد،نكره ومنصوب كه بعد از وزن ،متر ،پمانه،مسافت ،عدد ومقدارو اندازه قرار می گیرد.

إشتریتُ كیلوینَ تفاحاً

تمییز مفرد و منصوب

نكته:تمییز اعداد كه بعد از عدد قرار می گیرد تمییز عددو مفرد گفته می شود.( تمییز اعداد اعراب مخصوص به خود دارد یعنی می توانند مشتق و مجرور باشد.)

عدد 1 و 2 صفت می باشند تمییز ندارند .

تمییز اعداد 3 تا 10=جمع و مجرور

تمییز اعداد 11 تا 99= مفرد و مجرور

تمییز اعداد 100 به بعد = مفرد و مجرور

2)تمییزنسبه: اسمی است جامد ،نكره،و منصوب كه برای رفع ابهام از جمله بكار می رود.

نكته:مصدرهای نكره و منصوب بعد از اسم تفضیل(أفْعَلُ و فُعْلی) تمییز نسبه می باشد.

نكته:بعضی فعل ها در جمله به تمییز نیاز دارند: فَجَّرَ. نَظَّـمَ . زَادَ . اِزدادَ . مَلَأَ . إمْتِلاً . زادَ . طابَ . حَسُنَ ....

مانند: فجَّرَاللهُ الاَرضُ عُیُوناً(تمییز نسبت منصوب)

نكته: كلمات خیر و شر اگر به معنی بهتر و بدتر باشداسم تفضیل است و نیاز به تمییز دارد واسم نكره ومنصوبی كه بعد از این كلمات قرار می گیرد تمییز نسبه است.

الباقیاتُ الصالحاتُ خَیرٌ عِنْدَاللهُ ثواباً(كارهای شایسته نزد خداونداز نظر ثواب بهتراست)

تست درس پنجم

11)میّز الخطاء للفراغ لایجاد اسلوب التمییز:(یزداد المسلمونُ .......... .)

الف)ایماناً ب)یقیماً ج)خلوصاً د)زاهداً

12)در عبارت (انّ اللهَ اكثرُعلماً) تمییز در اصل چه بوده است؟

الف)فاعل ب)اسم انّ ج)خبر انّ د)مفعول

13)در عبارت(یكتَمِلُ طُلّابُ الصَّفِ عدداً)تمییز دراصل چه بوده است؟

الف)فاعل ب)مفعول ج)مبتدا د)نائب فاعل



ادامه مطلب


نوع مطلب : قواعد عربی سوم دبیرستان رشته تجربی وریاضی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

قواعد : درس ششم

استثناء:جدا كردن حكم كسی یا چیزی از گروه یا دسته ی دیگراستثناء گفته می شود.

1)مستثنئ:اسمی است منصوب كه بعد از ادات استثناء قرار می گیرد و از گروه یا دسته دیگری جدا می شود.

2)مستثنئ منه:اسمی است كه قبل از ادات استثناء قرار می گیرد و مستثنئ از آن جدا می شود و در جمله می تواند مبتدا ،خبر، فاعل ،مفعول به و... باشد.

3)ادات استثناء: كلماتی هستند كه بوسیله آنها مستثنئ را از مستثنئ منه جدا می كند.(اِلّا، غَیْر،سِوی)

مستثنئ:مستثنئ به سه شكل به كار می رود:1)مستثنئ متصل 2)مستثنئ منقطع3)مستثنئ مفرّغ

1)مستثنئ متصل:هرگاه مستثنئ از جنس و نوع مستثنئ منه باشد و همیشه منصوب است.

جاءالتلامیذُ الی المدرسه الا واحداً منهمُ(التلامیذُ=مستثنئ منه، فاعل و مرفوع)(الا= ادات استثناء)(واحداً=مستثنئ متصل ومنصوب)

ب)مستثنئ منقطع:هرگاه مستثنئ از جنس و یا نوع مستثنئ منه نباشد آن را مستثنئ منقطع می نامند و همیشه منصوب است.

قلبتْ إخوانُكَ الا أخاكَ(اخوانك=مستثنئ منه فاعل و مرفوع )(الا=ادات استثناء)(أخاك=مستثنئ منقطع و منصوب به الف نیابی)

ج)مستثنئ مفرّغ:هر جا مستثنئ منه از جمله حذف شده باشد یعنی مستثنئ بدون مستثنئ منه به كار برده باشد در آن صورت به مستثنئ مفرّع گفته می شود و معمولاً با ادات نفی و استفهام همراه می شود .

لاتَذكُـرُوا إلاّ اللهَ . ( فقط خداوند را عبادت كنید.)

نكته:مستثنئ مفرّغ در جمله می تواند مرفوع یا منصوب باشد و اعراب آن به مستثنئ منه محذوف بستگی دارد به این صورت كه اگر مستثنئ منه محذوف مرفوع باشد ، مستثنئ مفرّغ نیز مرفوع می شود و اگر مستثنئ منه كه حذف شده منصوب باشد مستثنئ مفرغ نیز محذوف می شود.

هل جزاءُ الاحسانِ الّا الإحسانُ(الإحسانُ= مستثنئ مفرّغ و مرفوع)

نكته: هرگاه مستثنئ مفرّغ باشد و فعل نیز منفی بكار رفته باشد در ترجمه به جای ادات استثناء كلمه ی«فقط» اضافه كنیم و فعل جمله را مثبت معنی كنیم.(آیا پاداش نیكی فقط نیكی است؟)

تست درس ششم

14)ما هو الخطاء فی الفراغ؟«لم یدخل الجنهِ الّا ..........»

الف)المؤمن ب)المؤمنونَ ج)المؤمنانِ د)المؤمنینَ

15)میّز الصحیح للفراغ ؟(هل یَعِلِّمُ الّا ........ .)

الف)التلمیذُ النجا ب)تلمیذاً ج)التلمیذِ د)تلمیذَیْنِ

16)اعراب مستثنئ در «ما نَزَلَمن الّا مطر قلیل»

الف)مرفوع ب)منصوب ج)مجرور د)مرفوع محلاً

استثناء:جدا كردن حكم كسی یا چیزی از گروه یا دسته ی دیگراستثناء گفته می شود.

1)مستثنئ:اسمی است منصوب كه بعد از ادات استثناء قرار می گیرد و از گروه یا دسته دیگری جدا می شود.

2)مستثنئ منه:اسمی است كه قبل از ادات استثناء قرار می گیرد و مستثنئ از آن جدا می شود و در جمله می تواند مبتدا ،خبر، فاعل ،مفعول به و... باشد.

3)ادات استثناء: كلماتی هستند كه بوسیله آنها مستثنئ را از مستثنئ منه جدا می كند.(اِلّا، غَیْر،سِوی)

مستثنئ:مستثنئ به سه شكل به كار می رود:1)مستثنئ متصل 2)مستثنئ منقطع3)مستثنئ مفرّغ

1)مستثنئ متصل:هرگاه مستثنئ از جنس و نوع مستثنئ منه باشد و همیشه منصوب است.

جاءالتلامیذُ الی المدرسه الا واحداً منهمُ(التلامیذُ=مستثنئ منه، فاعل و مرفوع)(الا= ادات استثناء)(واحداً=مستثنئ متصل ومنصوب)

ب)مستثنئ منقطع:هرگاه مستثنئ از جنس و یا نوع مستثنئ منه نباشد آن را مستثنئ منقطع می نامند و همیشه منصوب است.

قلبتْ إخوانُكَ الا أخاكَ(اخوانك=مستثنئ منه فاعل و مرفوع )(الا=ادات استثناء)(أخاك=مستثنئ منقطع و منصوب به الف نیابی)

ج)مستثنئ مفرّغ:هر جا مستثنئ منه از جمله حذف شده باشد یعنی مستثنئ بدون مستثنئ منه به كار برده باشد در آن صورت به مستثنئ مفرّع گفته می شود و معمولاً با ادات نفی و استفهام همراه می شود .

لاتَذكُـرُوا إلاّ اللهَ . ( فقط خداوند را عبادت كنید.)

نكته:مستثنئ مفرّغ در جمله می تواند مرفوع یا منصوب باشد و اعراب آن به مستثنئ منه محذوف بستگی دارد به این صورت كه اگر مستثنئ منه محذوف مرفوع باشد ، مستثنئ مفرّغ نیز مرفوع می شود و اگر مستثنئ منه كه حذف شده منصوب باشد مستثنئ مفرغ نیز محذوف می شود.

هل جزاءُ الاحسانِ الّا الإحسانُ(الإحسانُ= مستثنئ مفرّغ و مرفوع)

نكته: هرگاه مستثنئ مفرّغ باشد و فعل نیز منفی بكار رفته باشد در ترجمه به جای ادات استثناء كلمه ی«فقط» اضافه كنیم و فعل جمله را مثبت معنی كنیم.(آیا پاداش نیكی فقط نیكی است؟)

تست درس ششم

14)ما هو الخطاء فی الفراغ؟«لم یدخل الجنهِ الّا ..........»

الف)المؤمن ب)المؤمنونَ ج)المؤمنانِ د)المؤمنینَ

15)میّز الصحیح للفراغ ؟(هل یَعِلِّمُ الّا ........ .)

الف)التلمیذُ النجا ب)تلمیذاً ج)التلمیذِ د)تلمیذَیْنِ

16)اعراب مستثنئ در «ما نَزَلَمن الّا مطر قلیل»

الف)مرفوع ب)منصوب ج)مجرور د)مرفوع محلاً

علی پور



ادامه مطلب


نوع مطلب : قواعد عربی سوم دبیرستان رشته تجربی وریاضی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

درس هفتم :منادی 
به کلمات وعبارات زیر توجه کنید

1-یا کمیلُ                         2-یا اللهُ                                 3-إلهی

4-یا أرحمَ الراحمین             5-یاوجیهاً عندالله                    6-ایّها الناسُ
در این درس با منادی و انواع آن  آشنا می شویم.
– منادی اسمی است که پس از حروف ندا می آید. مهمترین حروف ندا عبارتند از 
«یا ، أ ، وا » به مثال های زیر توجه کنید.
یا اللهُ ! اِرحمتنا ! 
ای خدا ، بر ما رحم کن ! 
یا ایّها النّاسُ ! اعْبُدوا ربّکم الّذی خلَقَکُم . ای مردم ! پروردگارتان را که شما را آفرید، پرستش کنید! 
کلمات ((اللهٌ و ایـّ )) منادی هستند، زیرا پس از حرف ندای «یا» آمده اند. 

2 - هرگاه منادی ، مضاف باشد(مفرد نباشد)، منصوب می شود. مانند 
یا عبدَالله(منادی - مضاف و منصوب) ، یا ابا(منادی - مضاف و منصوب)القاسم ، یا ارحمَ(منادی - مضاف و منصوب) الرّْاحمین.

3 – هر گاه «منادی» مضاف به یاء متکلم باشد، جایز است که حرف یاء حذف شود. مانند : 
یا ربّ = یا ربی «ای پروردگارم»
یا قوم = یا قومی « ای قوم من »
یا وَلدِ = یا ولدی « ای فرزندم»

4 – هر گاه منادی اسم علم باشد، مبنی بر ضم است و محلاً منصوب است مانند :
یا اللهُ                                   یا محمّدُ (ص) !

5 – هر گاه «منادی» علم نباشد ولی مخاطب معینی را در نظر بگیرد، در این صورت هم مبنی بر ضم و محلاً منصوب است. به چنین منادایی اصطلاحاً نکره ی مقصوده می گویند مانند :
یا طالبُ ! خُذْ هذا الکتابَ                            یا طالبةُ ! خُذی هذا الکتابَ.

در این مثال ها «طالب» و «طالبةُ» اسم علم نیستند اما چون مخاطب معینی هستند، مبنی بر ضم و محلاً منصوب گشته اند.

6 – هر گاه «منادی» همراه «ال» باشد، قبل از آن ایّها (برای مذکر) و ایّتها (برای مؤنث) می آوریم. مانند :
یا ایُّها المُسلمون!                                   یا ایّتُها المُسلماتُ !
در این مثال یا حرف ندا است. ایُّ یا ایّةُ منادی نکره مقصوده «مبنی بر ضم» و محلاً منصوب است و «ها» حرف تنبیه می باشد.

تمرین درس یازدهم
1 – در عبارات زیر «منادی» را پیدا کنید و نوع و اعراب آن را مشخص کنید.
1. اللهم لا تجعلْنا من رحمتکَ محرومینَ ..... و لا من بابکَ مطرودینَ ؛ یا اَجْودَ الاَجودینَ و اکرم الاکرمین! 
الله : منادی علم – مبنی بر ضم – محلاً منصوب (به جای حرف ندای «یا» ، «میم مشدد» در آخر منادا آمده است) 
اجوَدَ : منادی مضاف – منصوب – اَکرَمَ : منادی مضاف – منصوب

2 – ایّهاالمسلمون ! اتّحدوا ، اتّحدوا! 
منادی همراه «ال» بوده است (المسلمون) بنابراین قبل از آن ایّها آمده است. پس ایُّ :‌منادی نکره مقصوره – مبنی بر ضم – محلاً منصوب

3 – ربّ ! انّی استغفرُکَ 
ربِّ :‌منادی مضاف – تقدیراً منصوب (در اصل یا ربّی بوده است) حرف ندای «یا» و «یاء» متکلم وحده هر دو حذف شده اند.

4 – یا آدمُ ! اسْکُنْ انتَ و زوجکَ الجَنّةِ . 
آدمُ :‌منادی علم – مبنی بر ضم – محلاً منصوب

5 – یا مَنْ علیهِ یتوکّلُ المتوکّلون . 
منْ :‌منادی نکره مقصوره – محلاً منصوب

6 – یا مُحوّلَ الحولِ و الاحوال . حوّلْ حالنا الی اَحسنِ الحال . 
محوّل :‌منادی مضاف – منصوب

7 – یا ولدی ! اَقِمِ الصّلاةَ فی المسجدِ . 

وَلد : منادی – مضاف به یاء متکلم – تقدیراً منصوب

8 – یا فاطمة (س) ! انتَ سیدة النّساء العالمین . 
فاطمه : منادی «اسم علم» - مبنی بر ضم – محلاً منصوب

علی پور دبیر عربی



ادامه مطلب


نوع مطلب : قواعد عربی سوم دبیرستان رشته تجربی وریاضی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

درس اول عربی سوم تجربی وریاضی

             اقسام فعل از نظر حروف اصلی:

           1)فعل معتل                        2)فعل صحیح

فعل معتل:

              به فعل های كه یكی از حروف اصلی آن حروف عله(و،ا،ی) باشد فعل معتل گویند

             و به چهار دسته تسقیم می شود:

       1) فعل معتل مثال : فعلی كه اولین حرف اصلی آن حروف عله باشد.مانند(وعد    وقَفَ  وَجَد)

        2) فعل معتل اجوف: به فعلی كه دومین حرف آن عله باشد. مانند (قَال، عاد  کان)

       3) فعل معتل ناقص :فعلی كه سومین حرف آن حرف عله باشد. مانند(دعا، هدیَ )

        4) فعل معتل لفیف: فعل های كه دو حرف اصلی آن حرف عله باشد و اگر دو حرف عله كنار هم قرار بگیرد

       آن را لفیف مقرون و اگر دو حرف عله جدا از هم قرار بگیرد آن را لفیف مفروق می گویند . مانند(روی ، ولی)

         فعل صحیح :

        به فعل های گفته می شود كه در ساختمان اصلی آن (حروف اصلی آن) حروف عله به كار نرفته باشد

         و به سه دسته تقسیم می شود

     1)فعل مهموز:فعلی كه یكی از حروف اصلی آن همزه باشد كه اگر اول باشد مهموز فاء و

      اگر دومین حرف باشد  مهموز العین واگر سومین باشد مهموز اللام گفته می شود. (أمر،سأل،بدأ)

           2) فعل مضاعف:فعلی كه دو تا از حروف آن هم جنس باشد. مانند :(یَمُدَّ، زَلْزَلَ)

           3)فعل سالم :فعلی كه در آن حرف عله و همزه وحرف همجنس به كار نبرده باشد. مانند:(كَتَبَ،خَرَجَ) 

     اعلال به تغییراتی كه بر روی حروف عله روی می دهد گفته می شود و به سه دسته

      تقسیم می   شود:

           1)اعلال به اسكان:هر گاه حركت حرف عله در فعل های معتل حذف ویا به حرف ما قبل داده شودو

            در موارد زیر روی می دهد:

            الف)هر گاه حرف عله در آخر فعل مضارع معتل ناقص قرار بگیرد ساكن می شود.مانند:(یَدْعُوُ=یَدْعُو)

          ب‌) هرگاه حرف قبل از حرف علّه ساكن باشد حركت حرف علّه به حرف ساكن داده می شود و

           حرف عله ساكن می شود. مانند: (یَقْوُلُ=یَقُوْلُ )

            2)اعلال به قلب : هرگاه حرف عله به حرف دیگری تبدیل شود گفته می شود و در موارد زیر روی می دهد :

          الف)حرف عله متحرك ما قبل مفتوح به الف تبدیل می شود . مانند :(قَوَلَ=قالَ)،(بَیَعَ=باعَ)

          ب)هرگاه حرف قبل از حرف عله كسره داشته باشد حرف عله به یاْء تبدیل می شود. مانند:(مِوْزان=میزان،مِوْلاد=میلاد)

          3)اعلال به حذف: هرگاه حرف عله در فعلهای معتل حذف گردد اعلال به حذف گفته می شود و در

             موارد زیر روی می دهد :

           الف) هرگاه حرف عله واو در مضارع معتل مثال معلوم ثلاثی مجّرد بعد از حروف مضارعه قرار بگیرد

           حذف می   گردد. مانند :‍ (یَوْلِدٌ=یَلِدُ،یَوْضَعُ=یَضَعُ)

          ب)هرگاه حرف بعد از حرف علّه ساكن شود حرف عله حذف می شود. مانند :(قالنَّ=قُلنَّ،هَدَیتُ=هَدَتْ)

        ج)هرگاه حرف بعد از عله یكی از حروف واو یا یاء باشد حرف عله حذف می گردد.

       مانند   :(یَدْعوونَ=یَدْعُونََ،تَدْعوِینَ=تَدْعِینَ)

       د)هرگاه حرف عله در آخر فعل مضارع معتل ناقص قرار بگیرد هنگام مجزوم شدن فعل حرف عله حذف می گردد.  

          مانند : مضارع         أمر           نهی

                     تَدْعُ            اُدْعُ          لاتَدْعُ

        اعلال در معتل مثال

     1) ماضی: در صیغه های فعل ماضی معتل مثال هیچ اعلالی روی نمی دهد.

     2) مضارع: در صیغه های فعل مضارع معلوم ثلاثی مجرد معتل مثال واوی حرف عله واو حذف می گردد.

       1- یَجِدُ             4- تَجِدُ         7- تَجِدُ           10- تَجِدینَ

  2- یَجِدانِ         5- تَجِدانِ      8- تَجِدانَ     11 - تَجِدانِ         13- أجِدُ

   3- یَجِدُونَ        6-یَجِدْنَّ     9- تَجِدُونَ       12- تَجِدْنَّ        14- نَجِدُ

   3)أمر:در صیغه های أمر معنل مثال واوی حرف عله حذف می گردد.

    مضارع أمر مضارع أمر

    7- تَجِدُ    جِد               10- تَجِدینَ   جِد‌ِئ

    8- تَجِدانِ   جِدْا          11- تَجِدانِ    جِدا

    9- تَجِدُونَ    جِدْوا        12- تَجِدْنَ   جِدْنَ

اعلال در معتل اَجوف

1)ماضی: در صیغه های فعل ماضی معتل اجوف 5 صیغه اول اعلال به قلب دارد 

و 9 صیغه آخر اعلال به حذف دارد.

        قالَ           قالَتْ       قُلْتَ            قُلْتِ

        قالا          قالَتا        قُلْتُما           قُلْتُما       قُلْتُ

         قالُو        قُلْنَ          قُلْتُم           قُلْتُنَّ        قُلْنا

       تذكر:باید توجّه داشت در صیغه های فعل ماضی از صیغه ی 6 تاآخر بعد از حذف حرف عله

        اگر حرف عله واو  باشد اول فعل ضمه و اگر حرف عله یا ء باشد حرف عله كسره می گیرد.

         نكته:در فعل های ماضی خاف (خَ وَ فَ)ونام (نَ وَ مَ) با آنكه حرف عله واو می باشد در صیغه های ماضی

           از  صیغه 6تا آخر بعد از حذف حرف عله اول فعل كسره می گیرد.

          خافَ ،خافا،خافوُا،خافَتْ،خافَتِ،خِفْنَ...

         2)مضارع:در صیغه های فعل مضارع اجوف دو صیغه مؤنث (6؛12) اعلال به حذف دارد

         و بقیه صیغه ها در صورتی كه بر وزن یَفْعُلُ ویَفْعِلُ باشد اعلال به اسكان و

        اگر بر وزن یَفْعَلُ اعلال به قلب روی می دهد.

     1- یَقُولُ        4- تَقُولُ          7- تَقُولَ         10- تَقُولینَ ِ

    2- یَقُولان      5- تَقُولان      8- تَقوُلانَ      11- یَقًولانَ     13- اَقُولَ

   3- یَقُولوُنَ      6- یَقُلْنَ        9- یَقُولوُنَ       12-یَقُلْنَ         14- نَقولُ

    نكته:در فعل مضارع از خاف(خَوَفَ) ونام(نَوَمَ) ونال(نَیَلَ) چون مضارع آنها بر وزن یَفْعَلُ می باشد

     حرف عله به  الف تبدیل می شود و اعلال به قلب دارد.

   3)أمر:در صیغه های أمر معتل اجوف صیغه 1و 6 حرف عله حذف می شود واعلال به حذف دارد و

   در بقیه صیغه ها مانند فعل مضارع می باشد.

    تَقُولُ= قُلْ         تَقُولانِ= قوُلا          تَقُولوُنَ= قوُلوا...

    تست درس اول

   1)استیضاح از نظر ریشه چه نوع معتلی است؟

   الف)اجوف ب)ناقص ج)مثال واوی د)مثال یایی

    2)ما هو الخطاءعن فعل«صِلْ »؟

    الف)مفرد مذكر غائب ب)اعلال به حذف

   ج)مثال د)فعل أمر

    3)جمع مؤنث غائب فعل (سارَ)كدام است؟

     الف)سارْنَ ب)ساروُا ج)سِرْنَ د)سِرْتُنَّ



ادامه مطلب


نوع مطلب : قواعد عربی سوم دبیرستان رشته تجربی وریاضی، 
برچسب ها : فعل های صحیح ومعتل، قواعد عربی سوم تجربی وریاضی درس اول علی پور،
لینک های مرتبط :

درس دوم

    اعلال در فعل های معتل ناقص:برای صرف غعل های معتل ناقص باید  به این نکات توجه کنیم.

الف)اگرماضی فعل معتل ناقص بروزن (فَعَلَ)است درصیغه ی شمره 1 اعلال به قلب می شود

مانند: وَعَوَ    دعا          دَعَا(اعلال به قلب)

ب)درشماره های 3و4و5 اعلال به حذف صورت می گیرد.3

     مانند-دَعَووا=دَعَوْا(اعلال به حذف)

     4-دَعَوَتْ=دَعَتْ(اعلال به حذف)     

     5- دَعَوَتا= دَعَتا(اعلال به حذف)

     ج)  ودربقیه صیغه ها بدون اعلال می باشد.

     مانند: 7-دَعَوتَ      8- دَعَوتُما      9- دَعَوتُم  ......

    پس خلاصه  درماضی فعل ناقص بروزن (فَـعَـلَ) اوّلین صیغه اعلال به قلب دارد وصیغه های 3،4،5 اعلال به حذف دارد

     و در بقیه صیغه ها اعلالی روی نمی دهد.

            نكته:هرگاه فعل معتل ناقص بر وزن( فَعِلَ  )باشد فقط در یك صیغه اعلال روی می دهد. یعنی فقط در صیغه ی

     سوم اعلال به حذف روی می دهد ودر بقیه صیغه ها اعلالی روی نمی دهد.

     مانندخَشیَ، خشوا  (اعلال به حذف)   و رَضیَ   رضوا  (اعلال به حذف)

    2)مضارع:در صیغه های مضارع معتل ناقص صیغه های 3،9،10 اعلال به حذف روی می دهد وحرف عله حذف

     می گرددمانند:  3- یَدعو+ونَ=یَدعُونَ  (اعلال به حذف)

                            9- تَدعو+ونَ=تدعُونَ (اعلال به حذف)

                           10- یَدعو+ینَ=یَدعینَ (اعلال به حذف)

   و در صیغه ها 1و4و7و13و14 اگر فعل بر وزن یَفْعُلُ و یَفْعِلُ باشد اعلال به اسكان مانند:

  1- یَدعوُ      یَدعو        4- تَدعوُ     تَدعو           7- تَدعوُ          تَدعو

   13- ادعوُ       نَدعو              14-نَدعوُ               نَدعو

    و اگر فعل بر وزن یَفْعَلُ باشد اعلال  به قلب روی می دهدیعنی حرف عله به الف تبدیل می شود.

    این اعلال به قلب و اسكان فقط در صیغه هایی روی 

    می دهد كه ضمیر بارز ندارند و در صیغه های مثنی و جمع مؤنث اعلالی روی نمی دهد.

    تذكر:اگر فعل مضارع بر وزن یَفْعُلُ باشد جمع های مذكر و مؤنث بر یك وزن بكار برده می شود .

    یَفْعُلُ= جمع مذكرو مؤنث غائب=یَدعُونَ

   یَفْعُلُ=جمع مذكر ومؤنث مخاطب= تَدْعوُنَ

   و اگر فعل بر وزن یَفْعِلُ باشد صیغه ی مفرد مؤنث مخاطب و جمع مؤنث مخاطب مانند هم بكار برده می شوند.

   یَفْعِلُ= مفرد و جمع مؤنث مخاطب= تَهْدَینَ

   أمر:در صیغه های أمر معتل ناقص صیغه های 1،3، 4،اعلال به حذف دارند وبقیه صیغه ها بدون اعلال می باشند.

    تست درس دوم

  4)كدام  اشتباه است؟

  الف)لمّا یقوم          ب)لم یَقم            ج)لمّا یقوما               د)لم یقوموا

   5)أعِظُ چه نوع فعلی است؟





نوع مطلب : قواعد عربی سوم دبیرستان رشته تجربی وریاضی، 
برچسب ها : انواع اعلال، فعل معتل مثال واجوف وناقص، درس دوم،
لینک های مرتبط :

درس سوم

مفعول مطلق : مصدری است منصوب از جنس فعل كه برای بیان تأكید یا نوع وقوع فعل به كار برده می شود

 و به دو دسته تقسیم می شود:

1)مفعول مطلق تأكیدی :مصدری است منصوب از جنس فعل كه بدون صفت با مضاف الیه به كار برده می شود

 و معمولاً نكره می باشد و برای تأكید بر وقوع فعل به كار می رود.

1)سَلَّموا تَسلیماً                                                             2)اُذكُرُ الله ذكراً

مفعول مطلق تأكیدی

نكته:باید توجه داشت مفعول مطلق تأكیدی درجمله برای ترجمه آن باید از كلمات تأكیدی فارسی

(واقعاً، حتماً، بدون شك...) استفاده می كنیم .

1)حتماً درود بفرستید.                                              2)خداوند را حتماً یاد كنید.

2)مفعول مطلق نوعی (بیانی): مصدری است منصوب از جنس فعل كه برای بیان چگونگی وقوع فعل

 به كار برده می شود و همواره با صفت یا مضاف الیه همراه است. مانند:

1)اُذْكُروالله ذكراً كثیراً (ذكراً=مفعول مطلق نوعی،كثیراً=صفت)

تذكر:در ترجمه مفعول مطلق نوعی در صورتی كه با صفت همراه باشد فقط صفت ترجمه می شود

 یعنی بصورت (خیلی،زیاد،فراوان و...)استفاده می كنیم ودر صورتی كه با مضاف الیه همراه باشد

از كلمات (مثل،مانندو...)استفاده می كنیم.                     1)خدا را بسیار یاد كنید.

نكته:گاهی مفعول مطلق بصورت مصدری منصوب بدون فعل بكار برده می شود ولی بصورت فعل ترجمه می شود.

(شكراً،عفواً،طاعتهً،سمعاً،أیضاً،حتماً،حقاً،اَهلاً،سبحان الله،حمداً)

نكته:گاهی مفعول مطلق نوعی از جمله حذف می شود و صفت به جای آن قرار می گیرد كه در آن صورت به صفت 

جانشین مفعول مطلق گفته می شود و همیشه نكره و منصوب می باشند.

اُذكروُا الله ذكراً كثیراً= اُذكرُوا الله كثیراً جانشین مفعول مطلق نوعی و منصوب

 

مفعول فیه(ظرف زمان و مكان):اسمی است جامد و منصوب كه زمان یا وقوع فعل را در جمله مشخص می كند و معمولاً با معنی فی(در) همراه است .

ظرف زمان:عِنْدَ، قبلَ، بَعْدَ، الآنَ، اِذا، حِینَ، متی، مَهما، الیل، النهار،...

ظرف مكان:خَلْفَ، أمامَ، فَرْقَ، بَیْنَ، وَسَط، جنب، هُنا، هُناكَ،داخل...

مثال:

وَجَدْتُ كتابی هُناكَ : مفعول فیه ظرف مكان

حروف عطف

حروفی هستند كه در جمله و یا دو اسم را به هم ربط (معطوف) می دهند. به كلمه قبل از حروف عطف

 معطوف علیه می گویند و می تواند نقش های مختلف داشته باشد و به كلمه ی بعد از حرف عطف ،

معطوف یا عطف به حروف گفته می شود كه در اعراب از معطوف الیه پیروی می كند.

حروف عطف عبارتند از:(وَ، فَ، ثُمَّ، أوُ، بَلْ ،لِكنْ، لا)

جاءَ المعلمُ و التلمیذُ المعلمَ=فاعل و مرفوع

وَ=حرف عطف التلمیذُ=معطوف و مرفوع

تست درس سوم

7)ما هوَ صحیحُ؟ (عاشروُا .............الاخوانِ؟)

الف)معاشرهَ      ب)معاشرهً        ج)المعاشرهَ            د)المعاشرهِ

8)اجعل مفعول مطلق المناسب للفراغ؟

 الموءمنونَ یٌقیمونَ الصلاهَ .........

الف)اقامهَ          ب)مقیماً           ج)مُقیمونَ           د)اقواماً 





نوع مطلب : قواعد عربی سوم دبیرستان رشته تجربی وریاضی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

درس چهارم

به جملات زیرتوجه کنید:

1-دَخل آلتلمیذُ فی الصفِ مسروراً                            2-یَعیشُ المومنُ فی الدنیا قانعاً

3-شاهَدتَ التلمیذاتِ مبتَسماتٍ                                4-جاء الأنبیاءُ مبشرینَ

6-ذَهبَ علیٌّ الی المرسة یَقرَأُ الکتابَ                      6-دَخلَ المعلم وبیده کتابٌ

حال:كلمه ای است كه حالت فاعل یا مفعول جمله را در هنگام وقوع فعل بیان می كند و به سه شكل به كار می رود:

به فاعل ویا  مفعول و ... که حالت آن ها بیان می شود، صاحب حال( ذوالحال) گفته می شود.
صاحب حال معمولاً معرفه است.

انواع حال حال:

1)حال مفرد ( جمله نیست) 

 2)حال جمله اسمیه

 3)حال جمله فعلیه

حال مفرد:اسمی است منصوب ،نكره و مشتق كه حالت فاعل را در هنگام وقوع فعل نشان می دهد و آن اسمی كه حال آن را بیان می كند صاحب حال گفته می شود مانند مثال های 1 تا4.

نكته:حال مفرد نكره می باشد ولی صاحب حال همیشه یك اسم معرفه می باشد و حال مفرد در جنس و عدد از صاحب حال پیروی می كند.

جاءَ التلامیذُ الی المدرسهِ مسرورینَ

التلامیذ=صاحب حال فاعل و مرفوع

مسرورینَ=حال مفرد و منصوب به یاءنیابی

نكته: صاحب حال معمولاً در جمله فاعل و یا مفعول جمله می باشد و حال مفرد همیشه یك اسم فاعل ویا مفعول ویا صفت مشبه می باشد. 

حال جمله اسمیه :جمله است كه با واو حالیه شروع می شود و بعد از واو ضمیرمنفصلی مرفوعی قرار می گیرد كه به صاحب حال بر می گردد یعنی در جنس و عدد از صاحب پیروی می كندو آن جمله حالت فاعل و مفعول جمله را در هنگام وقوع فعل مشخص می كند و چون جمله اعراب دارد محلاً منصوب می گردد. جاءَ المعلمُ الی الصفُّ و هو مسرورٌ(المعلم=صاحب حال فاعل و مرفوع،واو=واو حالیه ،هو مسرورینٌ=حال جمله اسمیه محلاً منصوب)

حال جمله فعلیه :جمله است كه با فعل شروع می شود و آن فعل در جنس و عدد از صاحب حال پیروی می كند و حالت فاعل یا مفعول جمله را مشخص می كند و محلاً منصوب می باشد .

1)رایُت المعلمُ یقرأ الكتاب(المعلمُ=مفعول به ومنصوب، یقراُالكتاب=حال جمله فعلیه محلاً منصوب)

نكته: هر گاه در یك جمله فعل مضارع بعد از فعل ماضی قرار بگیرد ،فعل مضارع بصورت ماضی استمراری ترجمه می شود .

1)معلم را دیدم در حالی كه كتاب می خواند.

نكته:واو حالیه با حال جمله اسمیه به كار می رود ولی فقط در یك حالت با حال جمله فعلیه به كار می رود یعنی هرگاه فعل در حال جمله فعلیه با قَدْ همراه است .

أذهبُ الی المدرسهٌ و قَدْ كتبْتُ دروسی(جمله فعلیه محلاًمنصوب)

به مدرسه می روم در حالی كه درسهایم را نوشته ام.

نكته:كلمه ی وَحْدَ همیشه با ضمیر و همواره حال مفرد است.

رایُت المعلمُ فی المدرسهُ وحْدَهُ(حال مفرد)

تست درس چهارم

9)میّز الصحیح للفراغ :‍ (دَخَلَ أعداءُ فلسطین..)

الف)غاصبون ب)غاصبان ج)الغاصبین د)غاصبینَ

2)ذوالحال در جمله (رَجعوا مِن السفر صباحاً یحزنون) چیست؟

                                                الف)صباحاً ب)السفر ج)ضمیر مستتر هم د)ضمیر بارز واو





نوع مطلب : قواعد عربی سوم دبیرستان رشته تجربی وریاضی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

درس پنجم تمییز

تمییز:به كلماتی گفته می شود كه برای رفع ابهام در جمله به كار می روند به عبارتی دیگر اسمی است نكره و منصوب و جامد كه برای رفع ابهام بكار می رود و به دو شكل بكار می روند:

1)تمییز مفرد 2)تمییز نسبه

تمییز مفرد: اسمی است جامد،نكره ومنصوب كه بعد از وزن ،متر ،پمانه،مسافت ،عدد ومقدارو اندازه قرار می گیرد.

إستریتُ كیلوینَ تفاحاً

تمییز مفرد و منصوب

نكته:تمییز اعداد كه بعد از عدد قرار می گیرد تمییز عددو مفرد گفته می شود.( تمییز اعداد اعراب مخصوص به خود دارد یعنی می توانند مشتق و مجرور باشد.)

عدد 1 و 2 صفت می باشند تمییز ندارند .

تمییز اعداد 3 تا 10=جمع و مجرور

تمییز اعداد 11 تا 99= مفرد و مجرور

تمییز اعداد 100 به بعد = مفرد و مجرور

2)تمییزنسبه: اسمی است جامد ،نكره،و منصوب كه برای رفع ابهام از جمله بكار می رود.

نكته:مصدرهای نكره و منصوب بعد از اسم تفضیل(أفْعَلُ و فُعْلی) تمییز نسبه می باشد.

نكته:بعضی فعل ها در جمله به تمییز نیاز دارند: فَجَّرَ. نَظَّـمَ . زَادَ . اِزدادَ . مَلَأَ . إمْتِلاً . زادَ . طابَ . حَسُنَ ....

مانند: فجَّرَاللهُ الاَرضُ عُیُوناً(تمییز نسبت منصوب)

نكته: كلمات خیر و شر اگر به معنی بهتر و بدتر باشداسم تفضیل است و نیاز به تمییز دارد واسم نكره ومنصوبی كه بعد از این كلمات قرار می گیرد تمییز نسبه است.

الباقیاتُ الصالحاتُ خَیرٌ عِنْدَاللهُ ثواباً(كارهای شایسته نزد خداونداز نظر ثواب بهتراست)

تست درس پنجم

11)میّز الخطاء للفراغ لایجاد اسلوب التمییز:(یزداد المسلمونُ .......... .)

الف)ایماناً ب)یقیماً ج)خلوصاً د)زاهداً

12)در عبارت (انّ اللهَ اكثرُعلماً) تمییز در اصل چه بوده است؟

الف)فاعل ب)اسم انّ ج)خبر انّ د)مفعول

13)در عبارت(یكتَمِلُ طُلّابُ الصَّفِ عدداً)تمییز دراصل چه بوده است؟

الف)فاعل ب)مفعول ج)مبتدا د)نائب فاعل





نوع مطلب : قواعد عربی سوم دبیرستان رشته تجربی وریاضی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


( کل صفحات : 2 )    1   2   
آمار سایت
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
متن و ترجمه کتاب های عربی دبیرستان خط به خط همه ی کتاب هابه همراه قواعد کلیه دروس پاورپوینت بیشتر دروس توسط کارشناس زبان وادبیات عرب و دبیر اداره آموزش وپرورش شهرستان کاشمر

باسلام واحترام فراوان ازهمکاران محترم گروه زبان وادبیات عرب خواهشمندم نکات لازم رادرجهت رفع کمبودها وارتقاءسایت تذکرداده ومددکار ماباشیدباکمال احترام